Volatiliteit

Door: Joost van der Laan, Ermelo, 19 juni 2012.

Volatiliteit van opties is een van de belangrijkste begrippen bij handelen in opties. En als u volatiliteit begrijpt en u die kennis toepast, kunt u betere beslissingen nemen en zal het rendement toenemen van uw beleggingen met opties.

Wat is volatiliteit

Volatiliteit is de beweeglijkheid van de koers van een aandeel of index. Volatiliteit is een maatstaf voor:
•    het gebied (“range”) tussen hoogste koers en laagste koers
•    waarbinnen een koers waarschijnlijk zal bewegen
•    binnen bepaalde tijd.
Soms zal de koers van een aandeel of index een tijd in een nauwe band bewegen. In dat geval is sprake van lage korte termijn volatiliteit. En daarna breekt de koers uit naar beneden of boven met een sterke trend, zodat sprake is van hoge volatiliteit.

Historische volatiliteit

Historische volatiliteit van een aandeel of index is de beweeglijkheid van prijsbewegingen ten opzichte van een gemiddelde waarde, gedurende een bepaalde aantal dagen in het verleden. De beweeglijkheid wordt gemeten door de standaarddeviatie.
Er zijn ingewikkelde methodes om de historische volatiliteit te meten, maar de volgende eenvoudige methode is een redelijke benadering van historische volatiliteit:
Volatiliteit = (hoogste koers – laagste koers) / (hoogste koers + laagste koers) / 2.
De koersuitslagen zijn bijvoorbeeld: 78, 81, 83, 75, 90, 76 en 78. De berekening is dan:
(90-75 = 15)  / ((90+75)/2 = 82,5) = 18,2%

“Implied volatility” is inschatting van toekomstige volatiliteit

Hoe hoger de volatiliteit (beweeglijkheid) van de onderliggende waarde van een optie, hoe groter de kans dat er iets gebeurt in het voordeel van de koper van een optie. Voor die grotere kans zal de koper een hogere prijs moeten betalen. Bij hoge volatiliteit van de onderliggende waarde is de kans ook groter dat er iets gebeurt in het nadeel van de koper van een optie, maar dat risico is beperkt tot de aanschafprijs van de optie. Verlies op een optie bij een negatieve beweging is beperkt, terwijl de winst bij een positieve beweging ongelimiteerd is.
Een verkoper van een optie neemt grotere risico’s, als de volatiliteit van de onderliggende waarde groot is. Een verkoper van een optie heeft beperkte winstmogelijkheden (de premie van de verkochte optie), terwijl verlies mogelijkheden onbeperkt zijn. Bij hoge volatiliteit zal de verkoper dus een hogere premie vragen voor de verkochte optie.

De marketmaker bepaalt de “implied volatility”. “Implied volatility” is een indicator van u verwachte toekomstige prijsvolatiliteit van de onderliggende waarde (van u aandeel of index), die meestal wordt bepaald door de “market maker”. Als  “implied volatility” van een optie laag is, dan is tijdswaarde gering en wordt het optiecontract verkocht voor een lagere prijs dan de theoretische waarde. Als “implied volatility” van een optie hoog is, dan is tijdswaarde hoog en wordt het optiecontract verkocht voor een hogere prijs dan de theoretische waarde.
We kunnen ook zeggen dat “implied volatility” van een optie het verschil is tussen werkelijke prijs en theoretische waarde van een optie. Hierbij wordt de theoretische waarde van een optie vooral bepaald door:
•    huidige koers van de onderliggende waarde (van het aandeel of index)
•    uitoefenprijs (“strike price”) van de optie
•    aantal dagen tot expiratiedatum van de optie

Black-Scholes formule. Voor de berekening van de theoretische waarde van een optie gebruikt men meestal de zogenaamde  “Black-Scholes” formule. Nieuwer zijn de Amerikaanse binomiale optie prijs modellen.
Als we alle variabelen van een optie en onderliggende waarde in het Black-Scholes model invullen behalve de volatiliteit, en we de uitkomst van de formule vergelijken met de huidige optieprijs, kunnen we met het verschil de verwachte volatiliteit bepalen.
Meestal is “implied volatility” groter dan historische volatiliteit, omdat het voor optie-handelaren onzeker is of toekomstige volatiliteit hetzelfde blijft als historische volatiliteit.

Volatiliteit biedt kansen om te traden

Waarom is “implied volatility” zo belangrijk voor optie handelaren? Omdat “implied volatility” een belangrijk onderdeel uitmaakt van de prijs van een optie. Opties kunnen het best worden gekocht als volatiliteit laag is, en opties kunnen het best worden verkocht als volatiliteit hoog is.
Als u bijvoorbeeld een call optie koopt met hoge “implied volatility”, dan kan de prijs van die call optie dalen bij lagere “implied volatility”, ook als de koers van de onderliggende waarde stijgt.

Volatiliteit soms sterker dan prijsverandering. Het is daarentegen ook mogelijk om een optie te kopen, waarvan de waarde stijgt bij toenemende “implied volatility”, ondanks het feit dat de koers van de onderliggende waarde de “verkeerde” kant op gaat. En als de koers van de onderliggende waarde de goede kant opgaat, kan de prijsstijging van de optie spectaculair zijn.
Voordat u een optie koopt of verkoopt kunt u bepalen of het optie contract goedkoop of duur is. Daarvoor gebruiken we “implied volatility” van de optie. Als “implied volatility” laag is, dan is de optie in principe een koopje en gaan we bij voorkeur “long”. Als “implied volatility” hoog is, dan verkopen of schrijven we de optie bij voorkeur: we gaan “short”.

Gemiddelde volatiliteit is 20%. Over het algemeen wordt volatiliteit lager dan 18% gezien als laag (dus opties kopen), een volatiliteit van 20% is gemiddeld, en een volatiliteit hoger dan 25% wordt gezien als hoog (opties verkopen).
Het is tegenwoordig ook mogelijk om rechtstreeks te handelen op de VIX. Er kan bijvoorbeeld met turbos’ op VIX futures worden ingespeeld.
Er zijn ook mooie kansen om te traden met opties, als er een lage correlatie is tussen prijsvolatiliteit van de onderliggende waarde van een optie (historische volatiliteit van een aandeel of index) en “implied volatility” van de bijbehorende opties.

Indicatoren voor volatiliteit

Vega geeft de relatie tussen volatiliteit en optie premie
Volatiliteit heeft grote invloed op de prijs (premie) van een optie. Vega is een ratio die aangeeft hoe snel optiepremies veranderen bij stijging of daling van volatiliteit. Vega van bijvoorbeeld 2,0 houdt in dat de optiepremie met 2 euro stijgt als volatiliteit toeneemt met 1%.

VIX is een indicator van volatiliteit van de S&P500
VIX is een indicator van volatiliteit van de markt en gebruikt de S&P500 index als onderliggende waarde. VIX wordt vaak gebruikt als indicator van nervositeit in de markt. In het algemeen stijgt VIX bij een dalende markt en daalt VIX bij een stijgende markt. Een stijgende VIX betekent dat optie premies stijgen en dalende VIX betekent dat optie premies dalen. En dat geldt tegelijkertijd voor premies van call opties en premies van put opties.

Drs Joost van der Laan

www.IronCondor.nl

PS: Heeft u het e-book ” Winstgevend Beleggen met de Iron Condor Methode” al gelezen? Klik hier…